donderdag 10 mei 2012

De laatste Duitse Overgave

De tweede wereldoorlog eindigde in Europa met de onvoorwaardelijke overgave van het Duitse leger op 7 mei 1945 in Reims.
Waar niemand bij stilstaat, is dat een kleine vergeten post van het derde rijk standhield in het eeuwige daglicht van de Arctische zomer, 3200 kilometer weg van de ruines in Berlijn.

Svalbard
Sommige dingen veranderen niet met de jaren, Weervoorspellingen zijn nog steeds een belangrijk stuk informatie voor elk leger. Omdat het Duitse leger veel schepen en vliegtuigen verloor die meteorologische informatie verzamelden besloten ze om weerstations te bouwen op het land in de Arctische cirkel.

Een van deze gekozen locaties om een weerstation te bouwen was Svalbard, beter bekend als Spitsbergen.
Svalbard zelf is nooit bezet gebied geweest in de tweede wereldoorlog.
De strijd om Svalbard was een gevecht om weersinformatie.
 
Svalbard -Spitsbergen (in the yellow circle)









Om weersinformatie van zo ver Noordelijk te verkrijgen had een hoge prioriteit tijdens de oorlog omdat het weer boven Svalbard bepalend is om te weten wat er boven de Noord Atlantische oceaan gebeuren gaat.
Als je weet wat er boven Svalbard gebeurt, dan weet je wat er op je afkomt.


Deze informatie was van levensbelang voor de Wolf Packs, jagend in de Atlantische oceaan zoekend naar geallieerde schepen.
Het heeft ook nog een rol gespeeld in het laatste grote offensief, de poging om de geallieerde te overwinnen in de slag om de Ardennen.
Militair gezien lag de weersinformatie zo gevoelig dat het gecodeerd verzonden werd met de radio.

In 1941 had het Duitse leger het commando over meerdere automatische en bemande weerstations verspreid over de eilanden.
Hetzelfde jaar werd de bevolking van Svalbard geëvacueerd naar Engeland en naar Arkhangelsk in Rusland.

1942, een kleine geallieerde eenheid verschijnt in Svalbard tijdens operatie Fritham, helaas worden ze ontdekt door een Focke Wulf Condor, en worden gebombardeerd en zinken.
Zonder hun leider trekken de overlevenden de verlaten huizen in, in de stad Barentsburg.
Hierdoor zend de Duitse marine het gevechtsschepen Tirpitz en Scharnhorst op hun af om ze te bombarderen.
Weersinformatie mag je niet te licht nemen !!

Later zend de Duitse marine ook nog een U-boot, om de resterende huizen onder vuur te nemen en de overgebleven bootjes te laten zinken.
De rest van de oorlog is relatief rustig en kalm in Svalbard.
De Duitsers verplaatsen de weerstations verder weg van de dorpen naar afgelegen gebieden en het wordt nog rustiger op de eilanden.
 
German weather stations in the Arctic






Operatie Haudegen
Op 5 augustus 1944 vaart de U-307 uit Narvik van de Marine basis weg, vergezelt door een vrachtschip.
Operatie Haudegen was gestart. De bedoeling is om de Britse Marine blokkade te omzeilen en een getrainde eenheid onder leiding van luitenant Wilhelm Dege naar Nordostland op Svalbard te brengen.
Een eerdere poging met de U-354 was mislukt, de onderzeer zonk door toedoen van de HMS Nabob.

Ze slaagde in hun opdracht en bouwden een weerstation in de Rijpfjord. Ze starten met uitzenden van weersinformatie. De Luftwaffe en de U-boten hielden de geallieerde oorlogsbodems op afstand, maar ijsberen daar moesten ze zelf mee handelen.
Ze droegen daarom ook geweren als ze naar buiten gingen en kleden zich goed aan op een Arctische winter van minus 40 graden Celsius.

Een jaar lang zenden ze informatie door totdat ze een bericht ontvangen dat de Duitse legerleiding zich op 7 mei 1945 had overgegeven.
Hun leidinggevende in Tromso Noorwegen, gaf de order om alle data, weerrapporten en documenten te vernietigen.
Hierna was er radiostilte...

Het team in Spitsbergen was verlaten met alleen een roeiboot tot hun beschikking. Al hadden ze eten voor 2 jaar, het zag er naar uit dat ze vast zaten op de noord pool.

Rowing boat near the Haudegen weather station

Ze wachtten op een radiosignaal van wie dan ook, hopende dat iemand hun zou horen, maar niemand reageerde.
Ten einde raad zijn ze uit gaan zenden op geallieerde noodkanalen.
De Noren begonnen te begrijpen wat er gebeurd was en stuurde een zeehonden jachtschip naar Svalbard.

Het schip bereikte het Haudegen team op 4 september 1945 !!
Ze aten gezamenlijk een grote maaltijd en aan het einde overhandigde Wilhelm Dege zijn Lüger pistool aan de Noorse kapitein en zijn officiële overgave.

De overgave van Duitsland laatst bekende eenheid was hierdoor een feit geworden.
Zelfs nadat het 4 maanden geleden was dat Duitsland zich onvoorwaardelijk had overgegeven.

Station Haudegen (1944-1945)
 
Na een maandenlange gevangenschap in Noorwegen mochten de 11 mannen naar hun thuisland toe, waar ze geschokt terugkwamen. Hun land was in misère en de steden tot puin gebombardeerd.
Het team splitste op door de koude oorlog en het vallen van het ijzeren gordijn, de 11 van de operatie Haudegen zouden nooit meer bij elkaar komen.

Bezoek Svalbard
Je kan het weerstation bezoeken, het is nog steeds intact en doet nu dienst als een noodschuilplaats voor een ieder die onderdak nodig heeft in Spitsbergen.
Je kunt het weerstation in de buurt van deze coördinaten vinden: 80.0461, 22.518

Als je meer wilt lezen over dit onderwerp kan je het boek lezen welke geschreven is door Wilhelm Dege zelf.
Het heet: War north of 80; The last German Arctic weather station of World War II 
Natuurlijk geschreven door Wilhelm Dege. 


World map afbeelding is afkomstig van Google maps.
De foto's zijn gemaakt door Eckhart Dege, Wilhelm Dege's zoon, op een expeditie
naar het haudegen's weerstation op Nordostland, Svalbard in 1985.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten